Artykuł 191 Kodeksu karnego, czyli zapis o zmuszaniu lokatora do opuszczenia mieszkania przez utrudnianie korzystania z lokalu

artykuł 191 kodeksu karnego

Najemca lokalu mieszkalnego w niektórych sytuacjach może czuć się zagrożony postępowaniem wynajmującego. Zmuszanie innej osoby do określonego działania odnosi się jednak nie tylko do spraw mieszkaniowych. O czym mówi artykuł 191 Kodeksu karnego?

Sprawy sporne między wynajmującymi a najemcami są zwykle trudne, a ustawodawca dodatkowo zachował szeroką interpretację prawa. O działaniu przeciwko najemcy mówi artykuł 191 Kodeksu karnego, zwłaszcza w § 1a.

Jak brzmi artykuł 191 Kodeksu karnego?

Art 191 w § 1 nosi następujące brzmienie:”§ 1. Kto stosuje przemoc wobec osoby lub groźbę bezprawną w celu zmuszenia innej osoby do określonego działania, zaniechania lub znoszenia, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.§ 1a. Tej samej karze podlega, kto w celu określonym w § 1 stosuje przemoc innego rodzaju uporczywie lub w sposób istotnie utrudniający innej osobie korzystanie z zajmowanego lokalu mieszkalnego.

Dodatkowo w kwestiach kary stosuje się § 2:Jeżeli sprawca działa w sposób określony w § 1 w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5″.

Art 191 kk § 1a – co oznacza w praktyce?

W świetle paragrafu 1 za czynność podlegającą kwalifikacji jako przestępstwo uznaje się stosowanie groźby lub przemocy fizycznej oraz działań mających na celu utrudnienie lub uniemożliwienie korzystania z lokalu, do którego najemca ma prawo obligujące umową. Artykuł 191 Kodeksu karnego chroni więc osoby, które korzystają z lokalu mieszkalnego. Wskazuje również na karę pozbawienia wolności do lat 3 wobec osoby dopuszczającej się zachowania widocznego w art 191 § 1 kk. W praktyce jednak częściej stosuje się nieco łagodniejszy wymiar kary w formie wyroku pozbawienia wolności lub grzywny pieniężnej.

Przeczytaj:  Artykuł 51. Kodeksu wykroczeń, czyli o zakłócaniu spokoju i porządku publicznego. Zachowania wywołujące zgorszenie w miejscu publicznym

Lokator a art 191 § 1a – przemoc uporczywa a istotne utrudnienie

Dlaczego ustawodawca zdecydował się na rozróżnienie tych dwóch pojęć? Znamię przemocy uporczywej niosą za sobą przestępstwa przeciwko wolności powtarzane regularnie i w sposób złośliwy. Wynajmujący naprzykrza się osobie zajmującej lokal więcej niż raz, co ma zmusić najemcę do opróżnienia mieszkania, w którym aktualnie przebywa. Z drugiej strony wynajmujący może pokrzywdzić drugą stronę umowy najmu przez jednorazowe działanie o wyjątkowo dotkliwym charakterze. Jak wynika z artykułu 191 Kodeksu karnego, takie przestępstwo zmuszania do określonych zachowań nie różni się w wymiarze konsekwencji.

Co w praktyce oznacza uporczywe zmuszanie do konkretnych działań?

W świetle przepisu art 191 i ocenie sądu działania uporczywe mogą polegać na:

  • wielokrotnej zmianie zamka do drzwi;
  • korzystania z usług firm celem wielokrotnego dokonywania remontów;
  • notorycznego wyłączania i włączania dostępu do mediów (prąd, woda, ogrzewanie).

Trudno jest wymienić wszystkie notoryczne czynności podejmowane przez wynajmującego, za które odpowiada odpowiedzialnością karną z art 191. Orzeczenia sądu bywają różne, jednak wspólne jest zawsze zachowanie złośliwości i cykliczności działań.

Wyrok w świetle istotnego utrudnienia – kiedy następuje?

W tej sytuacja sprawa jest nieco inna, ponieważ czyn jest kwalifikowany przez KK jako przestępstwo już po jednokrotnym wykonaniu działania. Sprawca może pokrzywdzić najemcę przez:

  • zastosowanie przemocy lub groźby;
  • przemocy pośredniej wobec mienia;
  • uniemożliwienie korzystania z lokalu przez odcięcie od mediów;
  • wyłączenie z wykorzystywania z mieszkania przez zamurowanie otworów drzwiowych i okiennych.

Przestępstwo wobec najemcy z art 191 – kiedy nie następuje?

Zdarzają się sytuacje, które w świetle prawa karnego nie są kwalifikowane jako zmuszanie do określonego działania. Podstawa prawna wskazuje, że znamiona podejrzanych działań muszą być kwalifikowane tj. prowadzić do uniemożliwienia korzystania z lokalu. Zwykle czynu zabronionego nie oznaczają:

  • przedłużające się remonty zewnętrzne lokalu (elewacja, posesja wokół nieruchomości);
  • odwiedziny wynajmującego w lokalu mieszkalnym pod obecność najemcy;
  • zakłócanie ciszy nocnej przez innych lokatorów.
Przeczytaj:  Artykuł 231 Kodeksu karnego – czego dokładnie dotyczy ustawa? Kim jest funkcjonariusz publiczny? Kodeks karny a nadużycie władzy

Co jeszcze oznacza przestępstwo przeciwko wolności?

Najczęściej osobami dotkniętymi nieodpowiedzialnym zachowaniem wynajmującego są najemcy. Jednak w pewnych sytuacjach znamiona przestępstwa noszą również zachowania wystosowane wobec innych osób. Przede wszystkim chodzić może o:

  • właścicieli sąsiednich lokalów mieszkalnych;
  • podnajemców;
  • osoby użyczające mieszkania na mocy umowy cywilnej.

Zdarza się jednak, że w nieruchomości pozostają osoby bez ważnego potwierdzenia możliwości do przebywania. Co w takiej sytuacji może zrobić właściciel?

Czy można pokrzywdzić dzikiego lokatora?

Co bardzo istotne, nie ma podstawy prawnej, która umożliwiałaby zastosowanie przemocy fizycznej lub pośredniej wobec osób bezprawnie zajmujących nieruchomość. W przypadku zakończenia obowiązywania umowy wynajmu i dalszego pozostawania w danej przestrzeni nieuprawnionych osób, konieczne jest rozpoczęcie postępowania skutkującego powstaniem wyroku eksmisyjnego. To prawda, że osoby nieupoważnione nie mogą przebywać w danej nieruchomości, jednak stosowanie wobec nich wymuszeń fizycznych lub pośrednich w formie ciągłego i istotnego utrudnienia jest niedozwolone.

Umowa najmu a nagabywanie do opuszczenia nieruchomości – jakie konsekwencje?

W świetle omawianego prawa zachowanie takie podlega społecznej szkodliwości czynu i wyrokowi do 3 lat pozbawienia wolności. Jednak zdaniem sądu czyny nie zawsze mają jednakowy skutek i nie wywołują tych samych uszczerbków dla najemcy. Dlatego zdarza się, że winowajca jest karany przez pozbawienie wolności od 3 miesięcy do 3 lat lub przez wypłacenie zadośćuczynienia osobie pokrzywdzonej. Wysokość takiego świadczenia może opiewać na wielokrotność dziennej stawki, jednak nie może być ona mniejsza od 100.

Artykuł 191 Kodeksu karnego – podsumowanie

Co wynika z powyższych wniosków na temat opisywanego artykułu kk? Najwięcej kontrowersji może wywoływać sposób postępowania wobec dzikich lokatorów zajmujących nieruchomość. Działania właściciela mogą zostać uznane za podlegające karze i trudno będzie je obalić, zwłaszcza jeśli dopuści się rażących czynów. Dlatego przed podpisaniem umowy o wynajem najlepiej jest bardzo skrupulatnie przeanalizować ryzyko wystąpienia nadużyć. Zawsze najlepszym wyjściem jest stosowanie procesów prawnych przewidzianych dla danej sytuacji. W ten sposób można ochronić swój lokal, jak również uniknąć przykrych konsekwencji.

Przeczytaj:  Artykuł 188 Kodeksu pracy – jak dostać wolne na opiekę nad dzieckiem? Co mówi art 188 KP? Ile dni opieki przewiduje ustawa?

Zobacz także:

Gabriel Kowalczyk
Student ostatniego roku prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie na wydziale Prawa i Administracji. W tygodniu po zajęciach pracuje jako stażysta w kancelarii prawnej, a w weekendy udziela korepetycji z angielskiego. W wolnym czasie czyta książki i wychodzi z przyjaciółmi na miasto.

Podobne artykuły

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Więcej w Artykuły