Kodeks pracy – co zawiera i kiedy warto do niego sięgać?

kodeks pracy

Kodeks pracy jest aktem prawnym zawierającym przepisy obowiązujące pracodawców i pracowników. Reguluje kwestie praw i obowiązków stron umowy, w tym wynagradzania, czasu pracy czy urlopów. Sprawdź, co jeszcze zawiera ustawa!

Kodeks pracy jest podstawowym i najważniejszym aktem prawnym w systemie prawa pracy. Składa się z 15 działów, z których każdy poświęcony jest innemu, ważnemu zagadnieniu związanemu z zatrudnianiem pracowników oraz wykonywaniem przez nich pracy. Akt w całości poświęcony jest jedynie pracodawcom i pracownikom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę. Osoby pracujące na podstawie umów cywilnoprawnych, obowiązuje Kodeks cywilny.

Czym jest Kodeks pracy?

Prawo pracy jest działem prawa, który ma za zadanie porządkować relacje między pracodawcą i pracownikiem, wyznaczając ścisłe zasady dotyczące zatrudniania oraz wykonywania pracy. Podstawowym dokumentem, w którym zebrano przepisy prawa pracy jest Kodeks pracy. Jak głosi zapis w Konstytucji, również praca znajduje się pod nadzorem państwa – stąd konieczność wyznaczenia zasad, na podstawie których działają obie strony. Kodeks pracy jest zbiorem przepisów wykonawczych i powstał w zgodzie z dyrektywami Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej.

Jak zbudowany jest Kodeks Pracy?

Akt składa się z 15 tematycznych części, odnoszących się do różnych zagadnień prawa pracy. Pierwszy z nich wyjaśnia, czym jest stosunek pracy, a kolejny porusza kwestie wynagradzania oraz wszelkich dodatkowych świadczeń. Co zawierają pozostałe działy Kodeksu?

  • wykaz obowiązków pracownika i pracodawcy;
  • zasady ponoszenia odpowiedzialności materialnej przez pracownika;
  • regulacje dotyczące wymiaru czasu pracy;
  • zasady udzielania urlopów pracowniczych;
  • uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem;
  • zasady zatrudniania młodocianych;
  • kwestie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy;
  • zagadnienia dotyczące układów zbiorowych pracy;
  • zasady rozpatrywania sporów o roszczenia wynikające ze stosunku pracy;
  • kwestie odpowiedzialności pracodawcy za naruszenie praw pracownika;
  • zasady przedawniania się roszczeń.
Przeczytaj:  Czego dotyczy artykuł 190 Kodeksu karnego? Czy groźby według art. 190 k.k. są karalne? Czym jest przestępstwo przeciwko wolności człowieka?

Kogo obowiązuje Kodeks?

Prawo pracy obowiązuje każdego pracownika wykonującego obowiązki na podstawie porozumienia o pracę, ale również powołania lub wyboru oraz mianowania i umowy spółdzielczej (art. 2). Przepisy te nie dotyczą osób działających na podstawie umowy cywilnoprawnej. W tym przypadku zastosowanie mają przepisy Kodeksy cywilnego. W myśl przepisów zawartych w Kodeksie pracodawcą jest natomiast jednostka organizacyjna czy osoba fizyczna, która zatrudnia pracowników.

Kodeks a wynagradzanie za pracę

Kodeks stoi na straży praw pracownika w zakresie wynagradzania. Rozdział 2 § 1 mówi, iż jego wypłaty powinno się dokonywać raz w miesiącu, w stałym terminie, nie później niż do 10. dnia każdego miesiąca. Co więcej, nie może być ono niższe niż wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę. Najważniejsze informacje na temat pracy i płacy powinny zostać zapisane w umowie zawieranej między stronami.

Prawa i obowiązki pracownika

Kodeks zawiera wykaz najważniejszych obowiązków i praw pracownika. Pracownik zobowiązuje się m.in. do sumiennego wykonywania swojej pracy, stosowania się do poleceń przełożonego i przestrzegania czasu pracy. Jednocześnie musi postępować zgodnie z wewnętrznymi przepisami firmy, chronić mienie i pozyskiwane informacje. Do jego obowiązków należy również stosowanie się do zasad współżycia społecznego.

Zastanawiasz się, czy tzw. dresscode może być zawarty w umowie lub w kodeksie pracy? Nie zawracaj sobie tym głowy, wejdź na stronę: https://modnywieszak.pl/jak-sie-ubrac-do-pracy

Jakie prawa ma pracownik?

W Kodeksie zapisano również prawa każdego pracownika. Do najważniejszych należą:

  • prawo do wypoczynku;
  • godziwej płacy;
  • poszanowania godności.

Pracownik ma prawo do równego traktowania w zatrudnieniu – bez względu na płeć, ma równe prawa z tytułu jednakowego wypełniania takich samych obowiązków. Nie można go dyskryminować, niezależnie od tego, jakie wyznaje poglądy, jakiej jest płci, rasy i pochodzenia, czy pracuje w pełnym lub w niepełnym wymiarze godzin. Wszyscy pracownicy mają być traktowani przez pracodawcę na takich samych zasadach.

Przeczytaj:  Kodeks rodzinny i opiekuńczy – co to za ustawa? Jakie jest prawo o aktach stanu cywilnego?

Obowiązki pracodawcy

Pracodawca, przyjmując pracownika do pracy, musi poinformować go o zakresie obowiązków, uprawnieniach i sposobie świadczenia pracy. Jednocześnie ma obowiązek zapewnić mu odpowiednie stanowisko pracy i zadbać o terminowe wypłacanie pensji. Pracodawca powinien umożliwić podnoszenie kwalifikacji zawodowych, odpowiada również za obiektywną i sprawiedliwą ocenę podwładnych.

Kodeks skarbnicą wiedzy dla pracownika

Dział 1 zawiera tzw. przepisy ogólne, w dziale 2 Kodeksu pracownik znajdzie informacje na temat stosunku pracy – sposobie zawarcia umowy, okresie wypowiedzenia umowy, danych osobowych, które pracodawca ma prawo pozyskiwać. W tej części k.p. zapisano również przepisy dotyczące rozwiązania porozumienia. Kwestie wynagrodzeń omówione zostały w kolejnej części Kodeksu. Przepisy związane z urlopami uporządkowane zostały w dziale 7 – wymiar urlopu obliczany jest na podstawie stażu pracy. Kolejny dział zawiera zasady udzielania urlopów macierzyńskich, ojcowskich. W tym miejscu znajduje się również istota informacja o zakazie zwalniania z pracy ciężarnych pracownic.

Rodzaje umowy o pracę

Kodeks przewiduje możliwość nawiązania umowy na czas próbny, określony oraz nieokreślony (bezterminowa), a także na zastępstwo oraz na czas wykonywania pracy. Okres próbny nie może trwać dłużej niż 3 miesiące. Jak powinno być skonstruowane porozumienie między stronami? Prawidłowa umowa zawiera informacje na temat:

  • rodzaju pracy;
  • sposobie rozwiązania porozumienia;
  • terminie rozpoczęcia pracy;
  • miejscu wykonywania obowiązków;
  • wymiarze czasu;
  • wynagrodzeniu za pracę.

Warto pamiętać, że Kodeks określa, iż czas pełnienie obowiązków nie może przekraczać 8 godzin na dobę, co oznacza 40 godzin w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy.

Dlaczego warto znać Kodeks?

Każdy pracownik powinien znać zarówno swoje prawa, jak i ciążące na nim obowiązki wynikające z podjęcia pracy i podpisania porozumienia. Warto również śledzić na bieżąco zachodzące zmiany w Kodeksie. Nowe przepisy wynikają najczęściej z konieczności dostosowania prawa np. do unijnych dyrektyw. Kolejne modyfikacje mają prowadzić do poprawy warunków pracy i zwiększenia poczucia bezpieczeństwa pracowników.

Przeczytaj:  Umowa pożyczki — co powinna zawierać, jak ją podpisać

Znajomość przepisów pozwala na ocenienie, czy konstrukcja porozumienia jest prawidłowa, nie zawiera żadnych nieprawidłowości. Kodeks służy ochronie interesów zarówno pracownika, jak i pracodawcy, dlatego w razie jakichkolwiek wątpliwości warto do niego sięgać i podpierać się zawartymi w nim przepisami szczegółowymi.

Zobacz także:

Gabriel Kowalczyk
Student ostatniego roku prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie na wydziale Prawa i Administracji. W tygodniu po zajęciach pracuje jako stażysta w kancelarii prawnej, a w weekendy udziela korepetycji z angielskiego. W wolnym czasie czyta książki i wychodzi z przyjaciółmi na miasto.

Podobne artykuły

Zostaw komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Więcej w Kodeks