Uniknięcie wypłaty zachowku – co do zasady jeśli zostały spełnione ustawowe warunki jego wypłaty spadkobierca nie może się uchylić od wypłaty zachowku. W szczególnych jednak okolicznościach zachowek może w ocenie etycznej lub moralnej budzić uzasadnione wątpliwości, np. gdy obowiązany do zapłaty jest w ciężkiej sytuacji majątkowej, rodzinnej czy jest osobą bezrobotną, która w drodze testamentu otrzymała mieszkanie gdzie zamieszkiwał wraz ze spadkodawcą a mieszkanie to wyczerpuje całość spadku. W takiej sytuacji można jedynie skorzystać z art. 5 kodeksu cywilnego: „Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest bowiem uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony”.

Wielokrotnie na tej podstawie sądy dokonywały obniżenia wysokości zachowku średnio o połowę w stosunku do wysokości uregulowanej w przepisach prawa (uchwale Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej i Administracyjnej z dnia 19 maja 1981 r. (sygn. akt: III CZP 18/81,wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie sygn. I ACa 286/09).