-
Uniknięcie wypłaty zachowku – co do zasady jeśli zostały spełnione ustawowe warunki jego wypłaty spadkobierca nie może się uchylić od wypłaty zachowku. W szczególnych jednak okolicznościach zachowek może w ocenie etycznej lub moralnej budzić uzasadnione wątpliwości, np. gdy obowiązany do zapłaty jest w ciężkiej sytuacji majątkowej, rodzinnej czy jest osobą bezrobotną, która w drodze testamentu otrzymała mieszkanie gdzie zamieszkiwał wraz ze spadkodawcą a mieszkanie to wyczerpuje całość spadku. W takiej sytuacji można jedynie skorzystać z art. 5 kodeksu cywilnego: „Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest bowiem uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony”.
Wielokrotnie na tej podstawie sądy dokonywały obniżenia wysokości zachowku średnio o połowę w stosunku do wysokości uregulowanej w przepisach prawa (uchwale Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej i Administracyjnej z dnia 19 maja 1981 r. (sygn. akt: III CZP 18/81,wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie sygn. I ACa 286/09).
-
Osoba, która uzyskała zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia jest spadkobiercą, tak jakby zostało to stwierdzone w prawomocnym postanowieniu sądu o nabyciu praw do spadku. Jeśli nie znany jest PESEL spadkodawcy nie jest możliwe sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia. Nie jest też możliwe sporządzenie przez notariusza jednego aktu poświadczenia dziedziczenia po kilku spadkodawcach choć jest możliwe ich sporządzenie kilku czy nawet kilkunastu aktów po sobie następujących kolejno pod warunkiem jednak, że akty te ostatecznie doprowadzą do określenia kręgu spadkobierców żyjących.
W przypadku gdy do tego samego spadku po tym samym spadkodawcy zostało zarówno stwierdzone nabycie spadku przez sąd jak i sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia, bądź gdy sporządzono więcej niż jeden taki akt – przepisy przewidują odrębne postępowania o uchylenie aktu czy wszystkich aktów poświadczenia dziedziczenia.
-
Do chwili działu spadku by wierzyciel mógł prowadzić postępowanie egzekucyjne ze spadku musi uzyskać tytuł egzekucyjny przeciwko wszystkim spadkobiercom.
-
Zrzeczenie się dziedziczenia w umowie ze spadkodawcą nie stanowi przeszkody do powołania zrzekającego się czy jego zstępnych (dzieci, wnuków itd.) do spadku w testamencie.
-
Od niedługiego czasu uregulowana została sytuacja prawna matki spadkodawcy, którego ojciec nie został ustalony. Matka taka, jeżeli dożyje otwarcia spadku (śmierci swojego dziecka czyli spadkodawcy) będzie dziedziczyła połowę spadku a ruga połowa przypadnie albo małżonkowi spadkodawcy (jeśli żył w chwili otwarcia spadku) albo jeśli nie żył, rodzeństwu w częściach równych.
-
Za przyczynę uznania za niegodnego uznano np. podrobienie podpisu spadkodawcy na testamencie czy nawet samo ukrycie testamentu.
-
Za testament może być uznane oświadczenie woli umieszczone we własnoręcznie napisanym liście spadkodawcy do spadkobiercy, opatrzonym datą i podpisem, jeżeli z okoliczności nie wynikają żadne wątpliwości, że spadkodawca chciał sporządzić tej treści testament i miało to być jego rozrządzenie na wypadek śmierci.
-
Jeżeli jeden ze spadkobierców przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, uważa się, że także spadkobiercy, którzy nie złożyli w terminie żadnego oświadczenia, przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Dzieci, jeżeli ich rodzice nie złożą w ich imieniu oświadczenia o przyjęciu prostym lub odrzuceniu spadku, dziedziczą zawsze z dobrodziejstwem inwentarza. Gdy umiera mężczyzna, który nie sporządził testamentu - pozostawiając żonę i dwójkę dorosłych dzieci a dzieci chcą by mieszkanie, w którym mieszkali ich rodzice było wyłączną własnością matki, mogą przyjąć spadek wraz z matką po 1/3 części każdy a potem dokonać zgodnego działu spadku poprzez zniesienie współwłasności mieszkania na rzecz matki bez spłaty. Odpowiada to potocznemu „zrzeczeniu” się spadku po ojcu na rzecz matki.
-
Jeżeli dziadkowie spadkodawcy znaleźli się w niedostatku a nie są powołani do spadku ani z ustawy ani w testamencie po spadkodawcy (wnuku czy wnuczce), który byłby zobowiązany do alimentów na rzecz dziadków (art. 128 i 132 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), mogą oni żądać od spadkobiercy nieobciążonego takim obowiązkiem – środków utrzymania w stosunku do swoich potrzeb i do wartości jego udziału spadkowego (art. 938 kodeksu cywilnego).
-
Gdy w chwili śmierci małżonka toczy się postępowanie o rozwód bądź separację, w którym pozew o rozwód bądź separację z winy współmałżonka wniósł zmarły spadkodawca, a pozew był uzasadniony – pozostali spadkobiercy mogą wnieść do Sądu o wyłączenie tego małżonka od dziedziczenia. Muszą to jednak zrobić w ciągu 6 miesięcy od dnia kiedy dowiedzieli się o śmierci spadkodawcy lecz nie później niż rok od jego śmierci. Po upływie tych terminów wyłącznie to jest niemożliwie.
